रेशनिंग दिवाळी..........!

दिवाळी पंधरा एक दिवसावर आली की रेशनिंग वर डाळ -साखर-पामतेल( दिवाळीतल्या पणत्या पेटवायला वापरलं जाणारं स्वस्त तेल )-रॉकेल आलय का याची चौकशी करायला आई एक दिवसा आड़ पाठवत असे . सोबत कार्ड -पिशवी आणि पैसे घेवुनच जा म्हणायची ..... काय माहित आलीच असेल तर लगेच पावती करायच्या लायनीत नंबर लाव.नाहीतर पुन्हा घरी येवून जाइस्तोवर रांग पार बोरीखाली पोचायची मग काय दुपार शिवाय नंबर लागनार नाय.

सुट्टीच्या काळात येन खेळ रंगात आला असतांना आता कुठ मरायला रेशन वर जायचं म्हणून थोड़ासा वैताग यायचा पण मग शिव्या कोन खायील म्हणून ना इलाजास्तव सायकलला पिशव्या लटकवत जावच लागे. ......अशा सतत दोन चार दिवस फेऱ्या मारल्या की रेशनिंग वालाही वैतागायचा आणि अंगावर येत म्हणायचा अरे गाड़ी आली नाही रे अजुन येईल उद्या परवा......... की अस करू तूझी पावती करून घेतो आणि आधी ट्रक तुझ्या घरासमोर उभा करुन माल तुला देतो आणि मग गाड़ी दुकानाकडे फिरवतो ...........या अशा खोचक बोलण्याचा प्रचंड राग यायचा तेंव्हा वाटायच रॉकेलचा रिकामा कँन डोसक्यात घालावा त्या म्हाताऱ्याच्या .....पण गरज आपल्याला त्याला नाय म्हणून गप बसावं लागायचं ..........अशात एक दिवस ताड़पत्री मारलेला मोठा ट्रक रेशनदुकाना समोरून वळतांना दिसयचा आणि जीव भांड्यात पडायचा. सायकल धकाड्याला टेकून उभी करत पिशव्या काढीत एका दमात पावतीची लाईन धरायची . अजून अर्धा- एक तास लागेल पावत्या करून बाहेर बसा पोती लावून त्यांची नोंद करायला वेळ जाईल टिपिकल ब्राम्हणी हेक्यातला तो आवाज ऐकून पावत्या करून घुटमळणारे बाहेर येत बोरीच्या सावलीत बसत. उन्ह तशी वर येत असायचीत म्हणजे ११ वाजले असतील हा अंदाज तंतोतंत खरा निघायचा रस्त्यावरून जाणाऱ्याला विचारलं काका किती वाजले कि तो म्हणायचा ११ ला ५ कमी पाहुणे बाराला दुकानातला गडी बाहेर येत चला पावतीच्या नंबरांन लाईन लावा . कि थोडी विसावलेली गर्दी पुन्हा उसळत सळसळायची साखरेला आणलेली मोठ्या प्लास्टिकच्या पिशव्या , रॉकेलचे कँन, गहू -तांदळासाठीच्या सिमेंटच्या गोण्या भराभरा बाहेर निघत . तिकडं तागडीवर असलेला दिन्या उग्गाच भाव खायचा धान्य जोकतांना इतकी घाई करायचा कि ५० -१०० ग्रॅम कमीच जोकलं जाई . पिशवी अशीच धर, कँन असाच पकड अशा त्याच्या उद्धट ऑर्डरी ने डोक्यात जायचा तो वर्षभर पडीक असलेला हा दिवाळीत इतका डबल भावात का येतो याची चीड यायची. पण इथेही सालं तेच आपण गरजवंत . इतकी सगळी उलटा पालटी करून शेवटी हातात आलेल्या चार पिशव्या आणि पाच लिटर कँनच्या रॉकेल मध्ये दिवाळी आली हो चा फील येई . त्या शे दोनशेच्या त्या जीन्नसात सणासुदीचा आनंद खच्चून भरलेला असे .

काल कागदपत्र शोधताना फायलीत फोल्डर मध्ये अडकवलेला रेशनिंग कार्ड पाहिला आणि एकेकाळी याच्या बारीक चौकटीत युनिट मांडत सरकारी पावतीवर कित्तेकांच्या घरातल्या धान्याची नोंद होई तो त्याचा जुना डिमांडिंग काळ आठवला आणि सध्या नुस्त एक लीगल document म्हणून पडून असलेल्या माझ्या स्वतंत्र कार्ड्याच जाम वाईट वाटलं. कारण हल्ली सुपर मार्केट , बिग बझार , डी मार्ट च्या खरेदीत वस्तू घ्यायला नाही तर पैसे द्यायला लाईन लावावी लागते .आणि इथल्या शॉपिंगच्या फ्री होम डिलिवरी , discounts, स्पेशल ऑफर्स, बंपर सेल ,etc etc ने ट्रॉली कितीही फुल्ल झाली. तरी यार त्या सायकलवरच्या चार पिशव्या रेटत घर गाठतानाची मज्जा काही औरच होती . अर्थात जुन्या दिवसात नुसतं गुंतायच नाहीये पण आठवणी इतक्या लक्ख प्रकाश देणाऱ्या असल्या कि भूतकाळ सहसा अंधारात ठेवता येत नाही . त्याला निमित्त मात्र लागतं फुलबाज्या तुड -तुडायला पणतीची पेटती वात लागवी अगदी तशी .

© Santo